انواع گسکت رینگی RTJ + استانداردها و معیارهای تولید در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی

گسکت ها نقش پر رنگی در صنایع امروز ایفا می کنند. گستردگی کاربرد گسکت ها به قدری زیاد است که سازندگان انواع گوناگونی از آن را تولید کرده اند که هر کدام خاصیت و ویژگی های منحصر به فرد خود را دارد. از همین رو انتخاب گسکت مناسب و سازگار با شرایط کاری و پروژه موردنظرتان نیازمند شناخت و آگاهی لازم است. با توجه به وظیفه اصلی گسکت، که همان آب بندی دقیق و جلوگیری از نشتی می باشد، چنانچه در خرید انتخاب اشتباهی انجام دهید علاوه بر به خطر انداختن ایمنی سیستم باعث خسارت مالی نیز می شوید.

در بین گستردگی تنوع گسکت ها، گسکت رینگی یا به لاتین Ring-Type Joint (RTJ) از اهمیت ویژه و متفاوتی از سایر گسکت ها برخوردار است. در ادامه این مقاله درباره تفاوت گسکت رینگی RTJ با سایر گسکت ها و استاندارد های آن کامل و مفصل صحبت خواهیم کرد. مطالعه این مقاله به شما کمک میکند تا اطلاعات جامع و کاملی در باره گسکت رینگی RTJ کسب کنید.

شما می توانید اطلاعات کامل درباره گسکت را اینجا بخوانید.

گسکت رینگی چیست؟

گسکت رینگی یا گسکت RTJ، یک حلقه فلزی ماشین کاری شده است. وظیفه اصلی آن آب بندی و جلوگیری از نشتی سیالات در فشار و دماهای بسیار بالا است. پس می توان گفت که مهمترین تفاوت و یا برتری که گسکت رینگی نسبت به سایر گسکت ها دارد میزان فشار و دمای کاری بسیاری بالایی است که می تواند تحمل کند. در ساخت گسکت RTJ  از هیچ نوع ماده نرم یا فیبری استفاده نشده است.

همانطور که می دانید جایگاه گسکت ها در ما بین فلنج ها است. روی سطح فلنج های RTJ شیار هایی قرار دارد که گسکت رینگی روی آنها قرار میگیرد و هنگامی که پیچ ها سفت می شوند فلز گسکت داخل شیار تحت فشار قرار می گیرد و همین امر منجر به آب بندی بسیار مطمئن، سخت و بدون نشتی می‌شود.

جنس گسکت RTJ

طراحان و سازندگان، گسکت رینگی RTJ را از آلیاژ های مقاومی چون Soft Iron، Low Carbon Steel، Stainless Steel 304/316، Inconel می سازند.

انواع گسکت رینگی RTJ

گسکت های رینگی RTJ  از لحاظ شکل ظاهر به سه دسته تقسیم می شوند و هر کدام برای شرایط و فشار خاص طراحی شده اند.

نوع گسکت	شکل مقطع	فشار کاری	فلنج سازگار	قابلیت استفاده مجدد
R-Type	بیضی / هشت‌ضلعی	تا 5000 psi	ANSI, ASME, API 6A	محدود، با تعمیر سطح
RX-Type	هشت‌ضلعی تقویت‌شده	تا 5000 psi	API 6B	محدود، با بازرسی دقیق
BX-Type	طراحی خاص با سوراخ فشار	تا 20,000 psi	API 6BX	معمولاً یک‌بار مصرف

نوع R-Type (استاندارد)

شکل آنها به صورت بیضی (Oval) و هشت ضلعی (Octagonal) است و برای فلنج‌های RTJ استاندارد مورد استفاده قرار می گیرند. ANSI B16.5، ASME B16.47 Series A، API 6A از جمله فلنج های سازگار با گسکت های رینگی مدل R هستند. نکته حائز اهمیت اینکه کسکت های هشت ضلعی نوع R آب- بندی بهتری نسبت به بیضی شکل دارند.

نوع RX-Type (فشار فعال)

این نوع فقط به شکل هشت ضلعی وجود دارد. اما فشار و ابعاد آن متفاوت است تا بتواند تحت فشار بالا بیشتر در شیار ها جا بیفتد و آب بندی قوی تری ایجاد کند. این نوع گسکت RTJ مناسب فشار و نوسان فشار، شیرها، خطوط فشار بالا و شرایط بحرانی است.

نوع BX-Type

طراحی این نوع نیز به صورت هشت ضلعی است و مناسب فلنج‌های API-BX می باشد. طراحی این نوع گسکت رینگی کاملا متفاوت است چون باید مناسب فشار های خیلی بالا تقریبا تا 20,000 psi، مانند مصارف خاص مثل زیر دریا یا چاه باشد.

مطالعه کاربردهای گسکت رینگی RTJ

محدوده دما و فشار قابل تحمل توسط گسکت رینگی RTJ

جنس گسکت RTJ	حداکثر دمای قابل تحمل
Soft Iron	حدود ۵۴۰°C
Low Carbon Steel	حدود ۵۴۰°C
Stainless Steel 304 / 316	حدود ۶۵۰°C
Inconel / Monel / Hastelloy	تا ۸۰۰°C و حتی بالاتر

استاندارد های گسکت رینگی RTJ

گسکت‌های RTJ تحت چند استاندارد مهم بین‌المللی تولید می‌شوند. این استانداردها شکل، ابعاد، جنس، نوع شیار فلنج و الزامات فنی را مشخص می‌کنند.

مهمترین و به نام ترین استاندارد ASME B16.20 می باشد. همچنین ASME B16.5، API 6A، API SPEC 17D، ISO 10423، MSS SP-44، BS 1560 و NORSOK از دیگر استاندارد های حائز اهمیت می باشد.

تفاوت گسکت رینگی RTJ با گسکت‌های معمولی (Non-RTJ)

• جنس و ساختار

اولین تفاوتی که در ویژگی گسکت رینگی با سایر گسکت ها وجود دارد، جنس آن است. گسکت  RTJ باید از آلیاژ هایی ساخته شود که قدرت تحمل فشار و دمای بالا را داشته باشد این درحالی است که سایر گست ها مانند تفلونی، پلاستیکی ، کاغذی و غیره اغلب از مواد نرم و غیر فلزی ساخته میشوند.

• نوع فلنج و محل قرارگیری

گسکت های رینگی برای فلنج های خاصی به نام فلنج رینگی (RTJ flange) کاربرد دارد. اما سایر گسکت ها برای انواع فلنج ها مورد استفاده قرار میگیرد.

گسکت RTJ داخل یک شیار دقیق و ماشین‌کاری‌شده قرار می‌گیرد اما از طرف دیگر گست های معمولی بین دو فلنج یا فلز قرار می گیرند.

• میزان تحمل فشار و دما

گسکت معمولی برای فشار و دمای متوسط رو به پایین کاربرد دارد. RTJ برعکس، مخصوص فشار و دماهای خیلی بالا است (کلاس 900 تا 2500 و گاهی بالاتر).

• دقت در آب‌بندی

RTJ آب بندی بسیار دقیق و کاملا ایمن دارد و به صورت فلز روی فلز (metal-to-metal) می باشد. سایر گسکت ها با توجه به متریال به کار رفته در ساختشان نرم و انعطاف پذیر (soft sealing) هستند.

• قابلیت استفاده مجدد و مقرون به صرفه بودن

توصیه میکنیم از گسکت های RTJ تنها یک بار استفاده کنید نه بیشتر، سایر گسکت ها را می توان یکبار دیگر استفاده کرد اما توصیه نمی کنیم!

ویژگی	RTJ	گسکت‌های معمولی (فیبری، لاستیکی، PTFE، اسپیرال و…)
جنس	فلزی (Soft Iron, SS, Inconel…)	مواد نرم: لاستیک، گرافیت، PTFE، فیبر
محل نصب	داخل شیار دقیق روی فلنج	بین سطح صاف فلنج‌ها
مکانیزم آب‌بندی	تغییر شکل فلز و ایجاد آب‌بندی فلز به فلز	فشرده شدن ماده نرم برای پر کردن ناهمواری‌ها
مقاومت فشار	بسیار بالا (تا 20,000 psi)	محدود، معمولاً تا چند صد psi
مقاومت دما	از Cryogenic تا بالای 1000°C	بسته به جنس، معمولاً تا 300–500°C
کاربرد	محیط‌های بحرانی: نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاه	کاربردهای عمومی‌تر: آب، بخار، صنایع سبک
قابلیت استفاده مجدد	معمولاً یک‌بار مصرف (جز در موارد خاص با تعمیر سطح)	بعضی انواع قابل استفاده مجدد

نکات مهم در انتخاب گسکت رینگی RTJ

• دقت کنید فلنج و گسکت رینگی (شکل شیار، فشار پیچ، هم‌ترازی) حتما باید با یکدیگر مطابقت داشته باشند در غیر این صورت موجب نشتی
• می شود.
• گسکت رینگی نباید از فلنج سخت تر باشد زیرا که باعث آسیب به سطح فلنج می شود.
• حتما با توجه به اطلاعاتی که در بخش قبل دادیم، نوع درستی از گسکت رینگی را انتخاب کنید که متناسب با شرایط، فشار و دمای کاری شما باشد.

نتیجه‌گیری، توصیه برای مهندسان و خریداران

گسکت رینگی RTJ با کاربرد گسترده خود در صنایع مختلف در سه نوع R ،RX ،BX تولید می شود. این نوع گسکت به خاطر ویژگی های منحصر به فرد خود اهمیت ویژه ای برای مصرف کنندگان دارد. اما تفاوت های کم ولی مهم هر یک از انواع گسکت های رینگی عملکرد بسیار تاثیر گذاری را ایجاد کرده است. از همین رو بازرگانی پولادگران پیشنهاد می کند پیش از خرید، به استانداردها، متریال، کلاس فشار/دما، نوع گسکت و فشار کاری توجه ویژه ای داشته باشید. 

برای پروژه های خود به خصوص پروژه‌های حساسی چون نفت، گاز و پتروشیمی از گسکت رینگی جدید، نه کار کرده استفاده کنید و حتما مستندات و استانداردهای فنی (API 6A, ASME B16.20) را در خرید خود لحاظ کنید.

جهت کسب اطمینان از خرید خود و ارتباط با تامین کننده معتبر می توانید با بازرگانی پولادگران با بیش از 18 سال سابقه کار تماس حاصل فرمایید.

برای مطالعه سایر مقالات بازرگانی پولادگران کلیک کنید.